De meeste (stads)tuinen hebben schuttingen, hagen, muren of andere donkere hoekjes. Gelukkig zijn er verrassend veel eetbare planten die het juist goed doen in de schaduw. Ideaal voor een bostuin of mini-voedselbos, waar je werkt met lagen en schaduwrijke plekken vanzelf ontstaan. Dit zijn mijn favoriete eetbare schaduwplanten, getest en geproefd!
Olijfwilg (Elaeagnus ebbingei)
Deze wintergroene struik is een topper voor een mini-voedselbos. Hij verdraagt schaduw, bloeit rijkelijk, blijft in de winter groen. Hij is sterk, mooi als haag én het leukste: de oranje-rode besjes zijn eetbaar. Ze waren dit jaar verrassend vroeg rijp (door de warmte). Ik heb er laatst jam van gemaakt — verrassend lekker, een beetje friszuur.
-
- Olijfwilg (struik)
-
- Besjes van de olijwilg
-
- Jam van olijfwilg
Chocoladerank (Akebia quinata)
Deze klimplant met een exotisch tintje groeit prima in de schaduw. De bloemen ruiken subtiel naar chocolade en de paarse vruchten zijn groot en lijken aan de binnenkant op die van de passievrucht. Het smaakt wat kokos-achtig en zoet. De plant wordt ook wel de schijnaugurk genoemd, maar dat klinkt een stuk minder aantrekkelijk dan chocoladerank. De vruchten zijn eetbaar én bijzonder om te zien. Ik heb ze kunnen proeven in Ketelbroek, het voedselbos van voedselbospionier Wouter van Eck.
Foto van Kwekerij Stekkers in Utrecht (een van mijn favorieten), waar je deze plant ook kan kopen:
Daslook (Allium ursinum)
Een klassieker onder de bostuinplanten. Daslook groeit het liefst in de schaduw en vormt in het voorjaar een geurend tapijt van bladeren en witte bloemen. De smaak heeft veel weg van knoflook. Je kunt er van alles mee maken: ik maak er pesto van en kruidenboter. Beide heerlijk en makkelijk om te maken. Daslook staat bekend om zijn woekerende kwaliteit. In ons voedselbos zorgt het voor overvloed (zie hieronder). De plant sterft in mei/juni bovengronds af en leeft als knolletje verder om in de lente weer omhoog te komen.
Wat zijn eetbare schaduwplanten eigenlijk?
Niet alle schaduw is hetzelfde. Sommige plekken in de tuin krijgen diepe schaduw, bijvoorbeeld onder dichte bomen of aan de noordkant van een schutting. Andere plekken hebben gevlekte schaduw, bijvoorbeeld licht dat door bladeren heen valt, zoals aan een bosrand.
🌿 Eetbare schaduwplanten zijn planten die weinig zon nodig hebben om te groeien en toch eetbare delen geven, zoals bladeren, bloemen, vruchten of wortels. In diepe schaduw doen vooral bladgewassen en schaduwminnende kruiden het goed. In gevlekte schaduw kun je verrassend veel soorten proberen — zelfs sommige bessen en kleinfruit. Houd er wel rekening mee dat meer zon meestal ook meer oogst betekent.
Doornloze braam
Bramen in de schaduw? Zeker! Er zijn doornloze rassen die ook met wat minder zon best productief zijn. Ze zijn makkelijker te plukken (zonder krassen) en vormen een lekkere, wilde snackplek in je tuin. Je kan bramen ook goed geleiden langs een muur of schutting. Ideaal als je wat minder ruimte hebt, maar toch oogst wilt hebben. Op de foto zie je links de doornloze braam groeien tegen een trellis.
Hosta’s
Niet veel mensen weten het, maar jonge hostascheuten zijn eetbaar en worden in Japan zelfs als delicatesse gegeten. Ze doen het goed in de schaduw en zijn bovendien mooi in blad. Let wel op, want de slakken zijn ook dol op hosta’s.
Szechuanpeper (Zanthoxylum)
Als je wat meer ruimte hebt, en een bijzonder soort wilt. Dan is de Szechuanpeper een goede optie. Deze struik kan flink groot worden. Hij doet het ook in halfschaduw goed. De pittige schilletjes worden gebruikt in de Aziatische keuken en hebben een tintelend effect op je tong als je ze vers eet. Ze smaken citroenachtig. Superleuk om mee te experimenteren. De struik zelf heeft wel stekels, dus opletten met oogsten.
Tot slot: paddenstoelen!
Paddenstoelen groeien het beste op schaduwrijke en vochtige plekken. Zelf heb ik een boomstammetje met shii-takes in mijn tuin. Vorig jaar kwamen er voor het eerst paddenstoelen uit, en dat was echt een feest. Shii-take groeit het beste op eikenhout. Via Groenetakken.nl kun je een boomstammetje kopen die al zijn geënt met de juiste schimmel. Ideaal voor een schaduwrijk hoekje van je tuin.
Ook aan de slag?
Heb jij ook een schaduwplek in je tuin of bostuin die je eetbaar wilt maken? Dan zijn de soorten hierboven een goede start. Wil je nog meer inspiratie, dan kun je mijn plantenlijst met eetbare schaduwplanten downloaden voor slechts €4,95. Handig als je meteen een overzicht wilt van meer dan 50 eetbare soorten die het goed doen in een schaduwrijke tuin.
👉 Download hier mijn plantenlijst met eetbare schaduwplanten.
